Dạy Con (Bài 14)
Kính chào quý thính giả, cảm tạ Chúa cho chúng tôi lại được hoan nghênh quý vị đến với Câu Chuyện Gia Đình của Phát Thanh Tin Lành hôm nay. Cầu xin Chúa ban bình an, niềm vui và ơn lành trên gia đình quý vị trong đời sống mỗi ngày. Với quý phụ huynh đang nuôi dạy con trong tuổi thiếu niên, ước mong quý vị sẽ nhờ ơn sức của Chúa để hướng dẫn con đi qua tuổi thơ và tuổi thiếu niên một cách tốt đẹp, để các em là niềm vui cho cha mẹ và khi trưởng thành, là người đem lại hữu ích cho xã hội. Trong Câu Chuyện Gia Đình kỳ trước chúng tôi nói về những giới hạn cha mẹ cần đặt ra cho các con trong tuổi thiếu niên, để mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái được tốt đẹp. Hôm nay chúng tôi xin chia xẻ ba điều quý vị phụ huynh cần áp dụng để việc hướng dẫn con trong tuổi thiếu niên đem lại kết quả tốt đẹp và giúp con gần với cha mẹ hơn.
1. Cho con thấy tình thương của cha mẹ cách rõ ràng, cụ thể
Là cha mẹ, chúng ta cần thường xuyên bày tỏ tình thương yêu đối với con qua lời nói và hành động, nhất là bày tỏ tình thương đối với các con trong tuổi thiếu niên, vì trong tuổi này con chúng ta dễ có mặc cảm và hay buồn, vì nghĩ rằng không ai thương mình. Người Á đông chúng ta thường ít biểu lộ tình thương cách cụ thể, nhất là đối với con cái; tuy nhiên vì biết con mình trong tuổi thiếu niên cần cảm nhận rõ ràng tình thương của cha mẹ, nên chúng ta bày tỏ cho con thấy rõ, qua lời nói hay hành động, rằng cha mẹ rất thương yêu và thông cảm với các em, nhất là khi các em có điều gì lo lắng hay khi các em không khoẻ, không vui.
2. Cho con biết những thực tế hay giới hạn con cần tuân giữ
Chúng ta thường xuyên nhắc lại những lời dạy bảo mà các con cần ghi nhớ và làm theo; chẳng hạn như không thức khuya, không xem ti-vi quá nhiều, dùng điện thoại quá nhiều nhưng phải lo học bài, làm bài; đi ngủ sớm, ăn uống điều độ để giữ gìn sức khoẻ. Quan trọng hơn nữa, chúng ta làm gương cho con trong cách cư xử với người chung quanh, nhắc con sống thành thật, yêu thương đối với mọi người, nhất là với ông bà, cha mẹ, và anh chị em trong gia đình.
3. Cho con biết rằng các em được tự do làm điều mình muốn, nhưng sẽ phải chấp nhận hậu quả nếu các em làm theo ý mình chứ không vâng theo lời cha mẹ dạy khuyên. Con chúng ta trong tuổi thiếu niên hiểu biết nhiều hơn lúc các em còn nhỏ, nên khi khuyên bảo hay ngăn cấm điều gì, cha mẹ cần giải thích rõ ràng cho các em biết lý do vì sao, để các em hiểu và sẵn sàng vâng lời cha mẹ. Chúng ta cũng cho các em biết rõ những điều nào các em phải tránh, không được phép làm.
15 Điều Cần Biết Để Hướng Dẫn Con Trong Tuổi Thiếu Niên
Bà Kimberly Chastain, là một nữ bác sĩ tâm lý, chuyên về hôn nhân và gia đình. Bà viết ra 15 điều cha mẹ cần làm trong việc nuôi dạy con, đặc biệt là với các con trong tuổi thiếu niên. Chúng tôi xin chia xẻ những điều đó như sau:
1. Vì những thay đổi về hormones trong cơ thể nên tình cảm và cảm xúc của các em thiếu niên lên xuống thay đổi bất ngờ. Cha mẹ không nên để cho những thay đổi bất ngờ trong cảm xúc của con ảnh hưởng đến tình cảm chúng ta dành cho con hay cách chúng ta đối xử với con.
2. Các em thiếu niên khi phiền giận thường hay nói những lời thiếu yêu thương, thiếu lễ độ với cha mẹ, nhất là khi các em không muốn vâng theo lời cha mẹ dạy bảo. Dù đây là điều không thể chấp nhận và những lời nói đó khiến cha mẹ bị tổn thương, chúng ta cần bỏ qua, đừng ghi nhớ những lời đó trong lòng.
3. Các em tuổi thiếu niên rất giỏi tranh luận hay tranh cãi và không muốn vâng theo luật lệ, nhưng cha mẹ vẫn cần đặt giới hạn rõ ràng cho con vâng theo thay vì chiều theo ý con, vì ngoài cha mẹ ra không ai hướng dẫn các em sống trong những luật lệ quan trọng và cần thiết đó.
4. Khi cha mẹ đã quyết định điều gì hay đưa ra luật lệ nào cho các con vâng theo, đừng tranh luận dài dòng hay cố gắng giải thích cho con biết.
5. Khi thấy mình bắt đầu nổi giận và muốn la mắng con to tiếng, chúng ta hãy hạ bớt cơn giận, nói nhỏ nhẹ với con hoặc là ngưng, không nói nữa và chờ khi hết giận sẽ tiếp tục nói hay dạy bảo con.
6. Làm bạn với những người có hoàn cảnh giống mình để hỗ trợ nhau: Những cha mẹ có con còn nhỏ thường kết thân với nhau và chia xẻ về các con của mình nhưng khi con bước vào tuổi thiếu niên, chúng ta thường không chia xẻ với nhau về con cái nữa. Chúng ta cần kết bạn với các phụ huynh có con cùng lứa tuổi để chia xẻ với nhau hầu có người thông cảm, nâng đỡ chúng ta khi gặp khó khăn trong việc dạy con.
7. Tìm đến những người có tiêu chuẩn đạo đức giống như chúng ta, nếu được, nhờ những người này nói chuyện, khuyên bảo con chúng ta về những điều các em cần làm hoặc cần tránh.
8. Sẵn sàng lắng nghe khi các con có điều muốn nói. Việc các em tuổi thiếu niên muốn nói chuyện với cha mẹ là điều rất hiếm, ít khi xảy ra; vì vậy khi con đến nói chuyện với cha mẹ, chúng ta cần bỏ qua những việc đang bận rộn, sẵn sàng dành thì giờ và khích lệ con đến nói chuyện với chúng ta. Và khi con nói, chúng ta cần sẵn sàng lắng nghe, nghe nhiều hơn là nói lên điều chúng ta muốn nói với con.
9. Cha mẹ thường thấy nan đề của con và muốn có cơ hội nói cho con biết những gì mình không vui về con. Dù vậy, chúng ta cần bỏ qua những lỗi lầm nhỏ nhặt, nhất là tránh hễ gặp mặt con là cằn nhằn, la mắng hay sửa dạy. Với những nan đề như cần sa ma tuý, rượu chè hay quan hệ với bạn trai bạn gái, là nan đề lớn, chúng ta cần khuyên dạy nhắc nhở con. Nhưng các em cũng chỉ có thể nghe vừa phải, nếu cha mẹ nói nhiều quá, các em sẽ không muốn nghe nữa. Đừng la mắng con quá nhiều về những việc nhỏ nhặt, như để phòng bừa bãi không thứ tự, không sạch sẽ. Mỗi khi muốn la mắng hay sửa dạy con, chúng ta cần tự hỏi: Mười năm nữa, nan đề này có còn là chuyện quan trọng hay không?
10. Dùng những cơ hội con đi trong xe với cha mẹ để nói chuyện hay khuyên dạy con: Người ta cho biết, các em thiếu niên nói chuyện dễ dàng nhất là khi các em không phải nhìn thẳng vào người đang nghe các em nói. Và khi đang đi trong xe các em không thể bỏ chạy đi nơi khác. Cơ hội cha mẹ có thể nói chuyện nhiều với con là khi chúng ta đưa con đi nơi này nơi kia.
11. Tìm cách gặp và làm quen với bạn bè của con, mời những người bạn đó đến nhà: Chúng ta sẽ biết bạn của con rõ hơn khi mời những người đó đến nhà. Nhiều khi bạn của con sẽ nói cho chúng ta biết những điều về con chúng ta mà chính chúng ta không biết.
12. Để ý những lúc con cư xử tốt, những việc con làm tốt, nói cho con biết và khen con.
13. Sẵn sàng nhận lỗi khi chúng ta làm điều gì sai quấy và xin con tha thứ.
14. Hãy nhớ: con cái trong tuổi thiếu niên muốn có thì giờ với cha mẹ nhưng ít khi nào nói ra hay công nhận điều đó.
15. Chúng ta đừng quên rằng “Tất cả mọi điều rồi sẽ qua đi”: Dù đời sống có những lúc khó khăn, có những đau buồn hầu như không thể chịu đựng nổi, nhưng tất cả rồi sẽ qua đi: những ngày khó khăn, đau buồn cũng như những ngày vui vẻ, tốt đẹp rồi sẽ qua đi hết. Những ngày nuôi nấng, dạy dỗ con trong tuổi thiếu niên luôn đầy khó khăn, nhưng những ngày đó rồi cũng sẽ qua đi, không ở mãi trong cuộc đời chúng ta. Điều mà các con chúng ta sẽ ghi nhớ mãi là tình thương yêu và lòng thông cảm cha mẹ dành cho các em khi các em đi qua tuổi thiếu niên, là lúc cha mẹ phải lo lắng, buồn phiền nhiều.
Minh Nguyên
Chương Trình Phát Thanh Tin Lành
