Dạy Con (Bài 19)

Kính chào quý thính giả, chúng tôi chân thành cảm ơn quý vị đón nghe Câu Chuyện Gia Đình của Phát Thanh Tin Lành hôm nay.  Trong Câu Chuyện Gia Đình thời gian qua chúng tôi chia xẻ về những nguyên tắc nuôi dạy con cái, để lớn lên con chúng ta là người trưởng thành và có đức tin nơi Chúa.  Theo lời Kinh Thánh dạy, những đứa con Chúa ban cho gia đình mỗi người là cơ nghiệp quý báu và dạy con nên người là trách nhiệm vô cùng quan trọng mà các bậc cha mẹ cần quan tâm để làm trọn, nhất là trong thế kỷ 21 này, vì nền tảng đạo đức của xã hội ngày càng suy sụp.  Để con cháu lớn lên là người trưởng thành, đạo đức và có đức tin nơi Chúa, chúng ta cần dạy con Lời Chúa và hướng dẫn con đặt lòng tin nơi Chúa. Kinh Thánh nhắn nhủ các bậc cha mẹ lời sau đây:

Hãy dạy cho trẻ thơ con đường nó phải theo, để khi trở về già nó cũng không lìa khỏi đó (Châm Ngôn 22:6)

Áp dụng lời khuyên này, chúng ta cần dạy Lời Chúa khi con còn nhỏ và dạy mỗi ngày, trong những sinh hoạt bình thường của gia đình.  Kinh Thánh bảo chúng ta dạy Lời Chúa cho con “mọi lúc mọi nơi: khi ngồi trong nhà, khi đi ngoài đường, lúc đi ngủ hay là khi thức dậy” (Phục Truyền 6:7).

Đây là điều cha mẹ cần làm mỗi ngày, Kinh Thánh cũng chỉ dạy những điều cha mẹ cần tránh, đó là: đừng làm cho con cái buồn giận hay nản lòng.  Sứ đồ Phao-lô viết:

Những người làm cha đừng làm cho con cái mình tức giận, nhưng hãy nuôi nấng chúng trong kỷ luật và sự khuyên dạy của Chúa (Thư Ê-phê-sô 6:4).

Trong một lá thư khác, sứ đồ Phao-lô lại khuyên:

Người làm cha, đừng làm cho con buồn giận, e chúng nản lòng chăng” (Cô-lô-se 3:21)

Làm cho con buồn giận nản lòng là điều cha mẹ cũng hay vấp phải, nhất là các ông cha, vì các ông trực tính và nóng nảy, nhưng là mẹ chúng ta cũng cần cẩn thận để tránh lỗi lầm này.  Có lẽ nghe lời KInh Thánh khuyên, một số quý vị thắc mắc: cha mẹ làm gì, nói gì hay dạy dỗ thế nào thì khiến con buồn giận, nản lòng? Theo tác giả Lou Priolo, có ít nhất 20 điều cha mẹ làm sẽ khiến con cái buồn giận và nản lòng.  Đây là những điều cha mẹ vô tình làm hoặc không để ý nhưng có ảnh hưởng sân đậm trên con cái. Chúng tôi xin trình bày những điều đó như sau:

1. Cha mẹ không yêu thương nhau, không hiệp nhất với nhau

Cha mẹ yêu thương nhau và hiệp nhất với nhau là yếu tố vô cùng quan trọng nhưng nhiều phụ huynh không nghĩ đến hay không để ý nên vô tình làm cho con cái buồn và nản lòng. Trong nhiều gia đình vợ chồng không yêu thương nhường nhịn, không hiệp một lòng một ý nhưng thường xuyên phiền giận nhau, cãi nhau, làm buồn lòng nhau.  Khi thấy cha mẹ phiền giận nhau, nói nặng lời với nhau; con cái lo sợ, buồn nản vì biết mình sống trong một gia đình thiếu tình thương, không khí trong nhà lúc nào cũng căng thẳng, nặng nề.  Không những thế, khi cha mẹ giận nhau, chê trách nhau mà đem nói cho con biết, để con đứng về phía mình, đồng ý với mình, là chúng ta chỉ làm cho con thêm buồn lo và nản lòng.  Khi thấy cha mẹ thiếu yêu thương, thiếu hiệp một, con cái trong gia đình mất bình an, vì lo rằng một ngày kia cha mẹ mình sẽ chia tay, ly dị nhau và các em sẽ bơ vơ, không nơi nương tựa.  Vì vậy, để các con trong gia đình không buồn nản, lo lắng nhưng yên tâm lo việc học hành, vợ chồng chúng ta cần hiệp một, yêu thương, tha thứ nhau, chăm sóc tình yêu dành cho nhau, nhất là trò chuyện vui vẻ với nhau, để tình cảm vợ chồng luôn được ngọt ngào, tươi mới.  Đó là ơn phước, là món quà quý nhất chúng ta ban tặng cho con. Những người nghiên cứu về tuổi thiếu niên cho biết, điều khiến các em trong tuổi thiếu niên vui vẻ, bình an sống bên cha mẹ và chăm lo việc học hành là: thấy cha mẹ mình yêu thương nhau, tôn quý nhau, cư xử tử tế, nói năng ngọt ngào với nhau.  Có những em thiếu niên chỉ mong mau đến mười tám tuổi để ra khỏi gia đình vì không muốn chứng kiến sự căng thẳng giữa cha mẹ; các em không muốn sống trong bầu không khí ngột ngạt của gia đình vì cha mẹ không yêu thương hiệp một mà lúc nào cũng cãi nhau, bất đồng ý kiến với nhau.  Trong những gia đình cha mẹ ly hôn hay ly dị, con cái thường thấy buồn và ân hận, nghĩ rằng vì mình mà cha mẹ có nan đề.  Khi cha mẹ không sống với nhau trong yêu thương hòa thuận, không hiệp một nhưng luôn bất đồng ý kiến cãi vã nhau chúng ta sẽ khiến các con buồn bã nản lòng.

2. Cha mẹ không làm chủ hướng dẫn nhưng để con làm chủ, làm điều các em muốn

Có những cha mẹ vì quá bận rộn với công việc hằng ngày hay lo theo đuổi những điều mình yêu thích

nên không còn thì giờ để hướng dẫn dạy dỗ con, không áp dụng kỷ luật nhưng cho con tự do muốn làm gì cũng được.  Cũng có người quý con nên cưng chiều quá đáng, lúc nào cũng sẵn sàng làm theo ý con, không dám đặt kỷ luật cho con; con muốn gì, đòi gì cũng được.  Đây là những phụ huynh không thật sự quan tâm hướng dẫn con nhưng để con làm chủ, tự do làm những gì các em muốn.  Một số cha mẹ nghĩ rằng nếu mình chiều ý con, con sẽ vui và sẽ thương cha mẹ hơn, nhưng thực tế không phải như vậy.  Có thể khi còn nhỏ các em vui vì những gì các em muốn đều được cha mẹ chiều theo, nhưng khi đã hiểu biết và khôn ngoan, các em sẽ buồn vì biết cha mẹ không thật sự quan tâm, không đặt kỷ luật, giới hạn để giúp các em nên người trưởng thành, sống trong kỷ luật, hầu tránh những nguy hiểm và cám dỗ của tuổi trẻ.  Chiều ý con trong mọi sự và cho con tự do làm những gì các em muốn cũng có thể khiến con buồn và nản lòng, nhất là khi các em lớn khôn và hiểu biết.

3. Cha mẹ hay nổi giận: giận quá đáng hoặc giận không chính đáng

Kinh Thánh dạy:

Hỡi kẻ rất yêu dấu, anh em biết điều đó, người nào cũng phải mau nghe mà chậm nói, chậm giận; vì cơn giận của người ta không làm nên sự công bình của Đức Chúa Trời (Thư Gia-cơ 1:19-20)

Để làm gương cho con trong việc kềm chế cảm xúc, nhất là kềm chế sự nóng giận, các bậc phụ huynh cần thực hành Lời dạy nầy.  Chúng ta không nên dễ giận hay nhạy giận, tức là gặp chuyện gì không vừa ý là nổi giận: trái lại, chúng ta cần tập tính chậm giận, nghĩa là không dễ nổi giận, cũng không giận về những chuyện không đáng.  Có ông cha nọ, mỗi khi bị lạc mất đồ dùng trong nhà hay không tìm được vật dụng đang cần là ông bực bội, quát mắng con cái, bắt phải tìm ra ngay cho ông.  Đây là sự giận dữ quá đáng và không chính đáng nên khiến các con trong gia đình này luôn sống trong căng thẳng và sợ hãi.

4. Kỷ luật con với lòng giận dữ

Lời Chúa dạy không cấm chúng ta giận nhưng bảo chúng ta phải kềm chế cơn giận. Sứ đồ Phao-lô khuyên:

Khi anh em nóng giận thì đừng phạm tội, đừng căm giận cho đến lúc mặt trời lặn và đừng tạo một cơ hội nào cho ma quỷ (Ê-phê-sô 4:26-27)

Tục ngữ ta thì có câu: “No mất ngon, giận mất khôn,” hay khuyên chúng ta đừng  “Giận cá chém thớt.”  Những câu này cho thấy khi giận người đang giận thường cư xử thiếu khôn ngoan hoặc là đổ cơn giận lên người khác; chẳng hạn khi cha mẹ giận nhau hay giận bạn bè, hàng xóm thì thường đổ cơn giận đó lên con cái.  Không những thế, nhiều người khi giận có những hành động hung bạo, gây tổn thương cho người đang ở gần mình, nhất là với con cái, đây là điều chúng ta cần tránh.  Cũng có những vợ chồng khi có chuyện bất bình với nhau thì la mắng con hay đánh đòn con; đó là kỷ luật con cách không chính đáng.  Khi cha mẹ bực bội điều gì hay đang giận người nào mà la mắng con nặng nề hay đánh đòn con oan ức là đối xử khắc nghiệt với con và kỷ luật con không đúng. Ngoài ra, khi con phạm những lỗi lầm nhỏ, vì còn dại khờ, chúng ta cần thông cảm và sửa dạy con nhẹ nhàng, các con sẽ hiểu tấm lòng cha mẹ và sẵn sàng sửa đổi. Nếu vì giận người nào hay giận việc gì mà cha mẹ trút đổ sự giận dữ đó lên con, chúng ta sẽ làm cho con buồn lo, nản lòng và có thể vì sợ mà không dám đến gần cha mẹ nữa.

5. Mắng con nặng lời

Một số người chủ trương rằng, con cái do cha mẹ sinh ra nên cha mẹ đối xử với con thế nào cũng được. Các phụ huynh này ít khi nào nói năng ngọt ngào nhỏ nhẹ với con, và khi con không vâng lời hay lỡ làm điều gì sai hỏng thì mắng mỏ nặng lời.  Có những người không những chê con mà còn gọi con bằng những từ thô lỗ, khiến con mang mặc cảm vì thấy mình quá tệ quá xấu xa, không có giá trị gì.  Những lời mắng mỏ chê trách đó sẽ khiến con buồn giận, tủi hổ và cũng có thể khiến con mang mặc cảm tự ti suốt đời vì in trí rằng mình là người dở, vụng về, không làm nên việc gì. Nhiều người dù bây giờ đã nhiều tuổi đời, cũng có danh phận trong xã hội, nhưng khi nhớ lại lời mắng mỏ của cha mẹ lúc mình còn nhỏ vẫn còn bị tổn thương.  Mắng mỏ hay chê trách con nặng lời là điều chúng ta cần tránh để không khiến con buồn giận, nản lòng và mất tin tưởng ở chính mình.

Minh Nguyên
Chương Trình Phát Thanh Tin Lành